Индукция әдісінде зерттеуші жеке фактілерді жинақтап, олардың негізінде жалпы заңдылық жасайды. Мысалы, бірнеше металдың қыздырғанда ұлғаятындығын бақылап, “барлық металдар қыздырғанда ұлғаяды” деген қорытынды шығару.

Дедукция әдісінде керісінше, жалпы ережеден жеке жағдайға қорытынды жасалады. Мысалы, “барлық металдар қыздырғанда ұлғаяды” деген заңды біле отырып, “темір қыздырғанда ұлғаяды” деп нақты қорытынды жасау.

Осылайша, индукция – фактілерден заңға, ал дедукция – заңнан фактіге қарай ой қорыту әдісі.